Sabah uyandınız; burnunuz akıyor, gözleriniz yaşarıyor ve ardı ardına hapşırıyorsunuz. İlk aklınıza gelen "Yine mi şifayı kaptım?" sorusu olabilir.
Ancak bazen bu belirtiler bir virüsün değil, bağışıklık sisteminizin çevredeki zararsız maddelere verdiği aşırı tepkinin, yani bir alerjinin habercisidir.
Alerji ve soğuk algınlığı birbirine ikiz kadar benzese de, tedavi yöntemleri tamamen farklıdır. Yanlış teşhis, iyileşme sürecini gereksiz yere uzatabilir.
Belirtilerin Zamanlaması: Ne Kadar Sürüyor?
Alerji ve soğuk algınlığını ayırt etmenin en pratik yolu takvime bakmaktır. Soğuk algınlığı genellikle 7 ila 10 gün içinde kendiliğinden geçer.
Eğer belirtileriniz iki haftadan uzun sürüyorsa ve her yıl aynı mevsimde tekrarlıyorsa, büyük olasılıkla mevsimsel bir alerji (saman nezlesi) yaşıyorsunuzdur.
Alerjiler, tetikleyici madde (polen, toz, evcil hayvan tüyü) ortamda bulunduğu sürece devam eder. Soğuk algınlığı ise vücut virüsü yendiğinde sona erer.
Ayrıca alerji belirtileri aniden başlar. Bir bahçeye girdiğinizde anında hapşırmaya başlıyorsanız bu alerjidir. Soğuk algınlığı ise yavaş yavaş, birkaç gün içinde gelişir.
Burun Akıntısının Rengi ve Yapısı
Burun akıntısının kıvamı ve rengi, vücudunuzun neyle savaştığına dair önemli ipuçları verir. Alerjilerde akıntı genellikle su gibi şeffaf ve incedir.
Soğuk algınlığında ise vücut enfeksiyonla savaştığı için akıntı zamanla sarı veya yeşil renge bürünebilir, kıvamı ise daha koyu ve yapışkan hale gelir.
Sarı-yeşil akıntı her zaman antibiyotik gerektiren bakteriyel bir durum olduğu anlamına gelmez, ancak sistemde bir virüs olduğunun güçlü bir işaretidir.
Alerjide ise burun akıntısına sıklıkla ardışık hapşırma nöbetleri eşlik eder. Soğuk algınlığında hapşırma daha seyrek ve genellikle tıkanıklık odaklıdır.
Kaşıntı mı, Boğaz Ağrısı mı? Ayırt Edici İşaretler
Kaşıntı, alerjinin imza belirtisidir. Gözlerinizde, burnunuzda, boğazınızda veya damağınızda kaşıntı varsa, bu durum neredeyse kesinlikle histamin salınımıyla ilgilidir.
Soğuk algınlığında kaşıntı nadirdir. Bunun yerine boğazda yanma, yutkunma zorluğu ve belirgin bir boğaz ağrısı ön plandadır.
Gözlerin sulanması ve kızarması da alerjik reaksiyonların tipik bir parçasıdır. Soğuk algınlığında gözler bazen yorgun görünebilir ama alerjideki gibi şiddetli kaşınmazlar.
Alerji hastaları genellikle "alerjik selam" denilen, burnun ucunu kaşımak için yukarı doğru sürtme hareketini sıkça yaparlar. Bu durum soğuk algınlığında pek görülmez.
Ateş ve Vücut Ağrıları Hangi Durumda Görülür?
Vücut ağrısı ve ateş, ayırıcı tanıda en güvenilir kriterlerden biridir. Alerjiler asla ateşe neden olmaz. Eğer ateşiniz varsa bu bir enfeksiyon belirtisidir.
Soğuk algınlığında hafif bir ateş ve yaygın vücut ağrıları, halsizlik görülebilir. Alerjide ise kişi kendini bazen yorgun hissedebilir ama bu genellikle uyku kalitesizliğindendir.
Kas ağrıları soğuk algınlığının tipik bir eşlikçisidir. Alerji hastaları ise sadece burun ve göz şikayetlerinden dolayı bir bıkkınlık ve bitkinlik yaşarlar.
Alerjide geniz akıntısı öksürüğe neden olabilir ancak soğuk algınlığındaki öksürük genellikle daha derinden gelen ve bazen balgamlı olan bir yapıdadır.
Alerji ve Soğuk Algınlığı Karşılaştırma Tablosu
Hangi durumda olduğunuzu hızlıca test etmek için aşağıdaki karşılaştırma tablosunu dikkatle inceleyebilirsiniz. Belirtilerinizin yoğunlaştığı sütuna odaklanın:
| Belirti | Alerji (Saman Nezlesi) | Soğuk Algınlığı (Nezle) |
|---|---|---|
| Belirtilerin Başlangıcı | Aniden, tetikleyiciyle temas sonrası | Yavaş yavaş, birkaç gün içinde |
| Süre | Haftalarca (Tetikleyici sürdükçe) | 7 - 10 gün |
| Burun Akıntısı | Berrak, su gibi ince | Koyu, sarı veya yeşil |
| Kaşıntı (Göz/Burun) | Çok yaygın ve belirgin | Nadir veya yok |
| Hapşırma | Çok yaygın (Arka arkaya) | Yaygın |
| Boğaz Ağrısı | Geniz akıntısına bağlı hafif tahriş | Çok yaygın ve belirgin ağrı |
| Ateş | Asla görülmez | Hafif derecede görülebilir |
| Vücut Ağrıları | Görülmez | Yaygın, hafif derecede |
Gördüğünüz gibi, kaşıntı ve süre alerjiyi işaret ederken; ateş ve vücut ağrıları bizi doğrudan soğuk algınlığı tanısına götürmektedir.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli? Tedavi Yöntemleri
Alerjilerde temel tedavi antihistaminikler ve burun spreyleridir. Ancak en önemli adım, tetikleyiciyi (polen, tüy vb.) tespit edip ondan uzak durmaktır.
Soğuk algınlığında ise spesifik bir ilaç yoktur; istirahat, bol sıvı alımı ve semptom gidericiler (ağrı kesici, burun açıcı) vücudun toparlanmasına yardım eder.
Eğer nefes darlığı yaşıyorsanız, ateşiniz 39 derecenin üzerindeyse veya belirtiler 10 günden fazla sürmesine rağmen şiddetleniyorsa mutlaka doktora başvurmalısınız.
Kendi kendinize teşhis koymak bazen yanıltıcı olabilir. Özellikle kronik bir rahatsızlığınız varsa, uzman bir KBB (Kulak Burun Boğaz) doktoru veya alerji uzmanı kesin tanıyı koyacaktır.