Katarakt Nedir? Katarakt Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Katarakt Sadece Yaşlılık Hastalığı mı?

Toplumda öyle güçlü bir algı var ki: "Annenin yaşı geldi, artık katarakt olması normal." Oysa ben 32 yaşında, kontakt lensle bilgisayar başında 14 saat geçiren bir arkadaşımda da gördüm bunu. Erken yaşta başlayan diyabet, uzun süreli kortizon kullanımı ve hatta geçirilmiş bir göz travması, kataraktı 40'lı yaşlara kadar çekebiliyor.

Konjenital yani doğuştan katarakt da ayrı bir dünya. Bebeklerde göz bebeğinde beyazlık fark edildiğinde, zaman kaybetmeden müdahale şart. Görme duyusunun gelişimi için beyne erken sinyal gitmesi gerekiyor.

Kısacası, bu yazıyı okuyan 25 yaşındaki biri de kendine pay çıkarabilir. Gözlerimiz sandığımızdan daha kırılgan, aynı zamanda daha dirençli.

Gözümüzün İçinde Ne Oluyor?

Hadi biyolojiyi biraz sadeleştirelim. Gözümüzün içinde, tıpkı bir fotoğraf makinesinin objektifi gibi çalışan doğal bir merceğimiz var. Bu mercek, saydam ve elastik yapısı sayesinde ışığı kırarak retinaya net görüntü gönderilmesini sağlıyor.

Katarakt, işte bu merceğin saydamlığını kaybetmesi. Yani cam gibi berrak olması gereken yapı, zamanla buzlu cam gibi oluyor. Bunun en büyük sebebi, lens içindeki proteinlerin denatüre olması, yani yapısının bozulup bir araya toplanması.

Bu süreç genellikle yavaş ilerliyor. Yıllar içinde o kadar alışıyoruz ki, "Ayşe Teyze zaten iyi görmüyordu" diyoruz. Oysa Ayşe Teyze, sisin içinde yaşıyor farkında bile değil.

Sigara içmek, şeker hastalığı, ultraviyole ışınlarına uzun süre maruz kalmak bu protein bozulmasını hızlandırıyor. Yani korunmak tamamen elimizde.

Belirtiler: Sadece Bulanıklık Değil

Çoğu hasta muayeneye "Bulanık görüyorum" diye geliyor. Ancak kataraktın daha sinsice ilerleyen belirtileri var. Özellikle gece araç kullanırken farların etrafında oluşan halkalar, ışıkların patlamış gibi görünmesi en tipik işaretlerden.

Bir diğer ilginç semptom ise renklerin soluklaşması. Sarı ve mavi tonlarını ayırt etmek zorlaşır. Hatta tablolardaki renklerin matlaştığını söyleyen ressam hastalarım olmuştu. Gözlük numarasının sık sık değişmesi, özellikle yakını görmenin bir anda iyileşmesi de aldatıcı bir durumdur.

Bu geçici iyileşmeye "ikinci görme" deniyor. Aldanmayın. Bu, merceğin şişerek kırıcılığını değiştirmesinden kaynaklanır ve durumun ilerlediğinin habercisidir.

Okurken harflerin birbirine girmesi, tek gözde çift görme de sık rastlanan tablolar. Eğer bu maddelerden birkaçı size tanıdık geliyorsa, bir göz doktoruna görünme vaktiniz gelmiş demek.

Ameliyat Korkusu ve Doğru Zamanlama

"Kataraktım var ama ameliyat olmak için çok erken." Bu cümleyi kaç kez duydum bilmiyorum. Eskiden gerçekten kataraktın iyice olgunlaşması, hatta sertleşmesi beklenirdi. Çünkü eski teknikte lens bütün olarak çıkarılıyordu ve sert olması avantajdı.

Şimdi o günler çok geride kaldı. Fakoemülsifikasyon dediğimiz yöntemle, göze 2-3 milimetrelik bir kesiden giriliyor. Mercek ultrason dalgalarıyla parçalanıp emiliyor ve yerine katlanabilir yapay mercek yerleştiriliyor.

Peki ne zaman ameliyat olmalı? Cevap basit: Görme kaliteniz günlük hayatınızı etkilemeye başladığında. Kitap okuyamıyorsanız, merdiven inerken basamakları seçemiyorsanız, araba kullanmaktan korkuyorsanız, beklemeyin.

Göz bebeğinden bakarak sadece bir doktorun karar vermesi yetmez. Sizin konforunuz, sizin memnuniyetiniz esas kriter. Erken teşhis ve erken müdahale, ameliyatı daha kolay ve sonuçları daha başarılı kılıyor.

Fiyatlar, Devlet Katkısı ve Mercek Seçimi

Hepimizin aklındaki soru: Ne kadar ödeyeceğim? Önce şu müjdeyi vereyim: SGK kapsamında devlet hastanelerinde veya anlaşmalı özel hastanelerde standart mercek ameliyatı ücretsiz yapılıyor. SGK, belirlediği monofokal yani tek odaklı merceğin ücretini karşılıyor.

Bu mercek sayesinde uzağı çok net görürsünüz. Ama yakını okumak için gözlüğe ihtiyacınız olur. Hayatında hiç gözlük kullanmamış biri için bu durum sürpriz olabilir. Ameliyat öncesi bunu netleştirmek şart.

İşte ek ücretler tam burada devreye giriyor. Eğer hem uzağı hem yakını görmek, astigmattan kurtulmak ya da gece araç kullanırken ışık yansımalarını azaltmak isterseniz, akıllı mercekler devreye giriyor. Trifokal, EDOF ve torik mercekler, hasta konforunu artıran seçenekler.

Bu merceklerin farkını anlamak için en doğru yol doktorunuzla konuşmak. Fiyatlar, merceğin teknolojisine ve hastanenin ek hizmet paketine göre 2026 itibarıyla 25.000 TL'den başlayıp 120.000 TL'ye kadar çıkabiliyor. Kulaktan dolma rakamlarla değil, yazılı teklifle karar verin.

Unutmayın, en pahalı mercek en iyi mercek değildir. Sizin ihtiyacınıza, mesleğinize ve yaşam tarzınıza en uygun mercek, en doğru seçimdir.

Ameliyat Sonrası Hayat: 1 Gün, 1 Hafta, 1 Yıl

Ameliyat günü. İşlem genellikle 15-20 dakika sürüyor. Damla anestezisi yapıldığı için acı hissetmiyorsunuz, sadece hafif bir basınç. Işıklar, sesler... Hepsi normal. Gözünüz kapatılıp çıkıyorsunuz.

İlk 24 saat kritik. Gözünüzü kesinlikle ovuşturmayın. Ertesi gün kontrole gittiğinizde, doktorunuz genellikle "Artık her şeyi yapabilirsiniz" der. Ama dikkat: Su kaçırmamak için duş alırken başınızı geriye atın, bulaşık yıkarken eldiven takın.

Bir hafta içinde renklerin canlandığını fark ediyorsunuz. Meğer dünya bu kadar mı renkliymiş? Bir ay sonra göz numaranız oturuyor. Bu süreçte gözlük kullanmanız gerekebilir. Stabilizasyon tamamlandığında, eğer monofokal lens taktırdıysanız, yakın gözlüğünüzü hazırlayın.

Uzun vadede ise çok önemli bir not: Katarakt tekrarlamaz. Çünkü sizin doğal merceğiniz tamamen çıkarıldı. Ancak zamanla merceğin arkasında kalan kese bulanıklaşabilir. Buna "ikincil katarakt" diyoruz. Merak etmeyin, lazerle bir dakikada düzeltiliyor ve bir daha olmuyor.

Gözümüz, ruhumuzun aynası. Ona yapacağımız her yatırım, hayat kalitemize yapılan en büyük katkıdır. Katarakt, çağımızda korkulacak bir engel değil, aşılması gereken küçük bir viraj.

Bu virajı alırken yanınızda iyi bir doktor, doğru bilgi ve biraz da cesaret olsun. Gerisi çorap söküğü gibi gelecek. Gözlerinize iyi bakın, onlar sizin dünyaya açılan pencereniz.